Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2012

Μαρία Πασχαλίδου {Τζάτζαλα}

Στα όρια του μαζί


Επιμέλεια: Κωστής Σταφυλάκης / παραγωγή The Symptom Projects
Εγκαίνια: 6 Οκτωβρίου 2012 | 20.00
Διάρκεια έκθεσης: 6 - 21 Οκτωβρίου, 2012
Ώρες λειτουργίας της έκθεσης: καθημερινά 5-10μμ, στο χώρο του παλαιού νοσοκομείου της Άμφισσας. 


 Η ανάρτηση ρακών ή και άλλων προσωπικών αντικειμένων πάνω σε δέντρα είναι μία πράξη ικεσίας για θεραπεία και συναντάται σε πάρα πολλές περιοχές στον κόσμο. 

Ως έθιμο έχει τις ρίζες της σε πανάρχαιες τελετουργίες και στην Ανατολή χρονολογείται από τον 11ο αιώνα ενώ στην Δύση εμφανίζεται τον 16ο αιώνα. Το τελετουργικό αλλάζει από τόπο σε τόπο και συντονίζεται με μύθους, ιστορικά γεγονότα, θρύλους και παραδόσεις της κάθε γεωγραφικής περιοχής. Οι διαφοροποιήσεις αυτές εκφράζονται μέσα από τους ποικίλους τρόπους τοποθέτησης των ‘κουρελιών’ πάνω στα δέντρα. Είναι άπειρες οι εκδοχές δόμησης και ποικίλουν τα συστατικά της στοιχεία, από απλά ‘κουρέλια’ και βρώμικα κομματάκια υφάσματος, σε πολύχρωμες λωρίδες νήματος και μεταξωτά ενδύματα. Ακόμη στα δέντρα κρεμιούνται και άλλα προσωπικά αντικείμενα, όπως παπούτσια και καπέλα και γενικά ο,τιδήποτε εφάπτεται σε πάσχοντα σημεία του σώματος. 

Οι φωτογραφίες της ενότητας Τζάτζαλα, οι αρχικές τουλάχιστον και πριν από την επεξεργασία τους, αποτελούν καταγραφή αυτού του εθίμου στη Λέσβο. Ειδικότερα οι λήψεις πραγματοποιήθηκαν σε μία περιοχή που απέχει 8 χλμ. από την Μυτιλήνη, στον κόλπο της Γέρας. Σε απόσταση μόλις δέκα μέτρων από το εκκλησάκι του Άγιου Θεράποντα Τζατζαλιάρη, ακριβώς απέναντι από το δρόμο υπήρχαν αρκετές συστάδες ελαιόδεντρων που φιλοξενούσαν πάνω τους χιλιάδες τέτοια μικρά κουρελάκια. Χαοτικά, ακατάστατα, βρώμικα και φθαρμένα από το χρόνο αυτά τα ακανόνιστα σχήματα, τα τζάντζαλα (ετυμ. κουρελιασμένα ρούχα, άχρηστα αντικείμενα) εξέθεταν το μη προβλέψιμο. 
Η φωτογράφιση έγινε εσπευσμένα τον Απρίλιο του 2009 όταν έμαθα την τελευταία στιγμή, ότι για τις ανάγκες της διαπλάτυνσης του δρόμου συνεργεία είχαν φτάσει στην περιοχή και έκαναν κατεδαφίσεις. Το αποτέλεσμα ήταν το κόψιμο των δέντρων και φυσικά η καταστροφή όλων αυτών των ‘κουρελιών’ που είχαν συσσωρευτεί με την πάροδο των χρόνων (το έθιμο φαίνεται ότι υπήρχε από τις αρχές του 19ου αιώνα, αλλά ίσως και παλιότερα από την εποχή της Τουρκοκρατίας).
Επεξεργάστηκα τις φωτογραφίες δύο χρόνια αργότερα, το 2011, οπότε και ολοκληρώθηκε η ενότητα Τζάτζαλα.
Τα στοιχεία της επανάληψης και της υπερβολής συνθέτουν τις εικόνες Τζάτζαλα εκφράζοντας ένα τελετουργικό αποτέλεσμα που σχετίζεται με την υλοποίηση της πράξης της ικεσίας, την οπτικοποίηση της συλλογικότητας του πόνου, του φόβου, αλλά και της αντίστασης.
Τα Τζάτζαλα συγκεντρώνονται πάνω σε αυτήν ακριβώς την οπτικοποίηση της αναζήτησης της ίασης σε εξωτερικές δυνάμεις, στην υλοποίηση μιας συλλογικής ματαιότητας για τη μαγική δύναμη της μεταβίβασης. Με το κρέμασμα του ενδύματος μεταβιβάζεται η αρρώστια. «Όταν επέστρεφαν, δεν γύριζαν να δουν πίσω από φόβο για την επαναφορά της».
 Μαρία Πασχαλίδου


Η Μαρία Πασχαλίδου παρουσιάζει μια σειρά φωτογραφιών που τράβηξε σε μια επίσκεψή της στη Λέσβο το 2009. Στον κόλπο της Γέρας, κοντά στη Μυτιλήνη, υπήρχε μέχρι πρότινος ένα δέντρο, στα κλαδιά του οποίου οι κάτοικοι αναρτούσαν ράκη, κουρέλια ρούχων ως τάματα. Το έθιμο απαντάται σε διάφορα μέρη της ανατολής από τον ενδέκατο αιώνα. Οι κάτοικοι ονόμαζαν το δέντρο Τζάτζαλα [ετυμ. Κουρελιασμένα ρούχα, άχρηστα αντικείμενα] και απείχε οκτώ μέτρα από την εκκλησία του «Αγίου Θεράποντα Τζατζαλιάρη». Ένα χάος από πολύχρωμα υφάσματα κρεμόταν από το δέντρο, το οποίο πρόσφατα αποψιλώθηκε εξαιτίας διαπλάτυνσης του δρόμου. Η Πασχαλίδου επεξεργάζεται την εικόνα και πολλαπλασιάζει καλειδοσκοπικά διάφορα σημεία του δέντρου. Το αποτέλεσμα θυμίζει περισσότερο κάποια παγανιστική τελετή, παρά την αρχική πηγή της εικόνας. Οι φωτογραφίες θυμίζουν πως ο σύγχρονος νεοπαγανισμός δεν είναι τόσο «καινούργιος», καθώς τα παγανιστικά μοτίβα ζωής ποτέ δεν εξαφανίστηκαν πλήρως.


Maria Paschalidou presents a series of photographs taken during her visit in Lesbos in 2009. In the bay of Gera, near Mytilene, up until recently there was a tree from whose branches the inhabitants hung rugs, pieces of clothing as offerings. This custom is found in various parts of the East from the eleventh century on. The tree was eight meters far from the church of “Saint Tzalaliaris the Healer”, and the inhabitants used to call it “Tzalala” [derived from “rugs, useless objects”]. A chaos made by multicolor cloth was hung from the tree, which was only recently cut for widening the road. Paschalidou elaborates the picture and multiplies various parts of the tree in a kind of kaleidoscope. The result recalls more some kind of pagan ritual than the original source of the picture. The photos remind us that the contemporary paganism isn’t that “new” since pagan life patterns have never really disappeared completely.   



Η Μαρία Πασχαλίδου είναι εικαστικός καλλιτέχνις και ασχολείται με την φωτογραφική εικόνα, το βίντεο και τις εγκαταστάσεις. Στο έργο της διερευνά τα όρια μεταξύ ‘πραγματικού’ και ‘μη-πραγματικού’, το χώρο ανάμεσα στη μυθοπλασία, την εικόνα και την αφήγηση, επιστρατεύοντας πλασματικά στοιχεία και σχήματα μεταφοράς, επινοημένα περιβάλλοντα, εφήμερες κατασκευές και συμμετοχικές καλλιτεχνικές πράξεις.  
Έχει συμμετάσχει με έργα της σε εκθέσεις και projects στην Ευρώπη, Η.Π.Α., Καναδά, Ρωσία, Αυστραλία, Κίνα και Μαλαισία.
Στις ερευνητικές της δραστηριότητες συγκαταλέγονται πρωτοβουλίες για συμμετοχικές δράσεις στην τέχνη καθώς και πράξεις που επιχειρούν μετατοπίσεις θέσεων και ρόλων σε δίπολα όπως καλλιτέχνης-κοινό,  λόγος-εικόνα, θεωρία-πράξη.

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1966. Είναι υποψήφια διδάκτωρ, Imaging and Creative technologies, De Montfort University, UK και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών MFA (Photography, Columbia College Chicago, US). Ζει στην Αθήνα όπου και διδάσκει Φωτογραφία (εννοιολογικές προσεγγίσεις και παρεμβάσεις) και ψηφιακές τεχνολογίες εικόνας & video.


Maria Paschalidou is an artist working with photography, moving image and installation. Her work blurs the boundaries between ‘real’ and ‘unreal’, the space among fiction, image and narrative by employing ‘visual’ metaphors, fabricated environments, ephemeral constructions and participatory installations.


She has participated in exhibitions, festivals and art projects in Europe, US, Canada, Russia, Australia, China and Malaysia.



Her research interests include initiatives for collaborative projects and participative acts in art as well as activities that challenge dichotomies such as artist-audience, image-language, theory-praxis.

Maria Paschalidou was born in Athens, Greece in 1966. She is a PhD candidate, Photography, Imaging and Creative technologies, De Montfort University, UK and holds a MFA in Photography from Columbia College Chicago; US. She currently lives in Athens where she works as an art professor specializing in Photography (conceptual approaches and interventions) and digital imaging and video. 


Δεν υπάρχουν σχόλια: